Tempada
O grelo é a verdura emblemática do Entroido galego e a culminación do ciclo do nabo. A súa tempada é curta e precisa, estendéndose desde xaneiro ata marzo, xusto antes de que a planta floreza. É o frío intenso do inverno o que prepara a planta para “grelar” (agromar o talo floral), e son as xeadas as que lle confiren a súa textura tenra e o seu sabor complexo e lixeiramente amargo. Non se debe confundir coa rabiza, que son as primeiras follas da planta, máis suaves e que se recollen no outono, de outubro a decembro. Cada un ten o seu tempo e o seu prato.
Propiedades
O grelo é un concentrado de nutrientes ideal para a tempada fría. É excepcionalmente rico en vitamina A (en forma de betacarotenos), vitamina C e ácido fólico (vitamina B9). O seu contido en calcio é notable, e tamén achega boas doses de ferro que, grazas á presenza da vitamina C, o noso corpo pode absorber con maior facilidade, sendo un bo aliado contra a anemia. O seu característico sabor amargo débese aos glucosinolatos, uns compostos sulfurados que se estudan polas súas potentes propiedades antioxidantes e protectoras a nivel celular.
Usos culinarios
Falar de grelos é falar de Lacón con Grelos, un dos pratos máis icónicos da gastronomía galega, onde o seu amargor serve de contrapunto perfecto á graxa do porco. É tamén un ingrediente insubstituíble no cocido galego, especialmente no de Entroido. Máis aló destas grandes celebracións, unha forma cotiá de gozalos é simplemente cocidos con patacas (cachelos) e aderezados cunha allada de aceite, allo e pemento. Na cociña de aproveitamento, a auga de cocer os grelos, un caldo verde e cheo de sabor e nutrientes, non se debe tirar; é unha base magnífica para sopas ou para cocer arroz.
Tradición e curiosidades
A importancia desta verdura na nosa cultura queda reflectida no refraneiro popular: “Nabo, nabiza e máis grelo, trinidade do galego”. Un grelo de calidade debe ter o talo central completamente verde ao cortalo; se presenta un punto branco no seu interior, significa que está grelado, é dicir, que comezou a endurecerse e estará fibroso. A súa calidade está recoñecida co selo de Indicación Xeográfica Protexida (IXP) “Grelos de Galicia”, que ampara as variedades “Globo branco de Lugo” e “Grelos de Santiago”.