Tempada
A leituga é a raíña das ensaladas e, grazas á diversidade de variedades e ao noso clima, podemos gozar dela practicamente todo o ano na horta galega. Existen variedades de verán, como a “Marabilla de verán”, que resisten mellor a calor e a subida da flor, e variedades de inverno, como a “Galega de inverno”, que soportan ben as temperaturas máis frías. Esta adaptabilidade permite ter sempre a man unha base fresca e lixeira para as nosas comidas, demostrando a sabedoría dos agricultores que durante xeracións seleccionaron as mellores sementes para cada estación.
Propiedades
O seu principal compoñente é a auga (arredor do 95%), o que a fai moi lixeira, refrescante e baixa en calorías, ideal para dietas de control de peso e para manter unha boa hidratación. Achega unha boa cantidade de fibra, que axuda á dixestión e ten un efecto saciante. É unha fonte notable de vitaminas como a A, K e, sobre todo, folatos (vitamina B9). Un dato interesante é que as variedades de follas máis escuras e avermelladas, como a Folla de Carballo Vermella, conteñen ademais antocianinas, uns potentes antioxidantes que non se atopan nas variedades máis pálidas.
Usos culinarios
Aínda que o seu uso principal é en cru como base de ensaladas, a leituga ten máis posibilidades. As súas follas máis grandes e robustas, especialmente as de variedades como a Romana, pódense usar como envoltorio para recheos, a modo de “wraps” vexetais, unha alternativa lixeira ao pan. Tamén se pode cociñar, aínda que é menos común; lixeiramente salteada ou engadida a cremas e sopas no último momento, achega un sabor suave e unha textura interesante. A sabedoría popular tamén a usaba en infusión polas súas lixeiras propiedades sedantes, que axudan a conciliar o sono.
Tradición e curiosidades
En Galicia existe unha gran tradición no cultivo de leituga, con variedades locais moi apreciadas como a “Leituga Galega de inverno”, de cabeza máis ben frouxa e textura crocante, perfectamente adaptada aos nosos meses fríos. O nome “leituga” provén do latín lactuca, que á súa vez deriva de lac (leite), en alusión ao líquido leitoso que soltan os seus talos ao cortalos. Esta substancia, chamada lactucarium, é a responsable das súas propiedades relaxantes.
Variedades
- Folla de Carballo (Verde e Vermella): Chámase así pola semellanza das súas follas lobuladas coas do carballo. É unha leituga de textura moi tenra e sabor suave e lixeiramente doce. A variedade vermella, ademais de cor, achega un extra de antioxidantes.
- Rizada (Verde e Vermella): Caracterízase polas súas follas moi rizadas e crocantes. É moi popular na Costa da Morte e achega moito volume e unha textura divertida ás ensaladas. A súa estrutura fai que atrape moi ben os aliños.